a13254113_1293301584017914_3910615332415961722_n

Od jakiegoś czasu w analizach rozwoju sytuacji w Polsce pojawiają się w polskiej publicystyce analogie do sytuacji w Niemczech okresu rodzącego sie faszyzmu, nic więc dziwnego, że pytaniem wyjściowym dyskusji było, czy Polsce grozi jakaś forma totalitaryzmu. Jako że w gronie zaproszonych gości znajdowała się badaczka totalitaryzmów i psychoanalityczka w jednej osobie, pytanie implikowało prośbę o wskazanie jakiejś terapii zbiorowej, której Polacy mogliby się kolektywnie poddać, aby zażegnać nadciągające niebezpieczeństwo. Nikogo, rzecz jasna, nie zdziwiła dyplomatyczna odpowiedź, że skuteczna jest jedynie terapia indywidualna. Z  uśmiechem  bezradności wskazywano więc na różne przejawy ostatnich zmian, które dla życzliwych obserwatorów w Niemczech często nie są czytelne i przy okazji tego spotkania miały być jednoznacznie  nazwane po imieniu. I tak, zwrócono m.in. uwagę na efekt uboczny walki ze znienawidzonym „genderem“, a mianowicie społecznie akceptowaną tolerancję dla przemocy w rodzinie, a tym samym wobec dzieci; wymieniano przypadki przekierowywania środków finansowych na projekty bardziej zgodne z duchem „dobrej  zmiany“; dalej była mowa o wyraźnej niechęci nowej władzy do promowania efektów pracy polsko-niemieckiej komisji podręcznikowej; wskazywano także na przejawy postępującej sakralizacji przestrzeni politycznej przy jednoczesnym obrzydzaniu polityki jako „politykierstwa“ w odniesieniu do obozu przeciwnego; i wreszcie pytano, czy przemoc werbalna, widoczna w radykalizacji języka polemiki politycznej, może eskalować i doprowadzić do realnej przemocy fizycznej. Nad głosami krytycznymi unosił się jednak duch wiary, że Polacy mają duże doświadczenie z rzeczywistością społeczną, której jako zbiorowość nie akceptują, a zatem – jak podkreślali zwłaszcza rozmówcy niemieccy – na pewno i tym razem „sobie poradzą“. Ostrożny optymizm pozwolił więc wynieść ze spotkania przesłanie, które można by było ująć w znaną w polskiej kulturze formułę „pracy organicznej“, m.in. pracy na rzecz informowania, wzajemnego wspierania się i budowania świadomości obywatelskiej wbrew poczynaniom władzy. Przesłanie, że wobec istniejącej sytuacji uspokajamy emocje i angażujemy się w dłuższej perspektywie, korzystając z bogatych przecież doświadczeń oporu wobec totalitarnych zakusów komunizmu.

Dorota Cygan

w dyskusji udział wzięli: Prof. Michael Müller, Historiker der Deutsch-Polnischen Beziehungen, Krzysztof Czajka, Filmemacher, Chefredakteur der D-PL rbb-Sendung Kowalski & Schmidt, Esther Schulz-Goldstein, Forscherin der Totalitären Systeme, Autorin und Bogna Czałczyńska, Frauenaktivistin aus Stettin

(Zdjęcia: Monika Saczyńska)

13483210_1061038520618573_4915863058214478956_o

13433093_1061038130618612_2367507469796305354_o

logog

Advertisements